AI và công nghệ mới mở hướng khám phá, bảo vệ đại dương
Tin tức KH&CN trong nước 19-11-2026 20:22 0
Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong nghiên cứu hệ sinh thái biển, chuyển đổi số ngành hàng hải, cải thiện quản trị nguồn lợi thủy sản và đổi mới chính sách kinh tế đại dương sẽ là những nội dung trọng tâm được các chuyên gia quốc tế trao đổi tại VinFuture 2026.

TS. Éric Karsenti, nhà khoa học tiên phong trong nghiên cứu sinh học biển và người khởi xướng chương trình thám hiểm khoa học quốc tế Tara Oceans - Ảnh: NVCC
Tuần lễ Khoa học Công nghệ VinFuture 2026 với chủ đề "Khoa học khai mở – Kiến tạo phồn vinh" gồm 8 hoạt động chính sẽ diễn ra từ ngày 2 - 8/12/2026.
Đáng chú ý, trong khuôn khổ Tuần lễ VinFuture 2026, tại tọa đàm “Đại dương Bền vững và Tương lai Hàng hải Thông minh”, các chuyên gia sẽ tập trung trao đổi cách chuyển hóa những hiểu biết khoa học về đại dương thành công nghệ, chính sách và hành động thực tiễn, hài hòa giữa bảo vệ hệ sinh thái biển và phát triển kinh tế.
Hiện nay, sự phát triển của công nghệ giải trình tự gene, hình ảnh học, cảm biến, tin sinh học và AI đang mở ra những phương thức mới trong nghiên cứu biển. Thay vì chỉ khảo sát từng khu vực hoặc loài sinh vật riêng lẻ, các nhà khoa học có thể thu thập, phân tích dữ liệu trên quy mô toàn cầu để nhận diện những biến đổi của hệ sinh thái.
Một trong những nhà khoa học tiên phong trong cách tiếp cận này là TS. Éric Karsenti, nhà sinh học tế bào có nhiều đóng góp trong nghiên cứu sinh học biển. Ông từng tham gia dẫn dắt Tara Oceans, chương trình nghiên cứu quốc tế quy mô lớn nhằm khám phá sự đa dạng và vai trò của các sinh vật biển trong hệ sinh thái đại dương.
Theo TS. Karsenti, việc kết hợp dữ liệu gene, hình ảnh học với tin sinh học và AI giúp phát hiện những gene, loài sinh vật mới mà phương pháp thủ công khó nhận diện, qua đó mở rộng hiểu biết về hoạt động của hệ sinh thái đại dương.
Ở lĩnh vực hàng hải, TS. Dmitry Ponkratov, Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc Toàn cầu phụ trách lĩnh vực Hàng hải tại Siemens Digital Industries Software (Anh) sẽ chia sẻ về chiến lược chuyển đổi số ngành hàng hải toàn cầu. Các công nghệ mô phỏng và công cụ kỹ thuật số có thể hỗ trợ tối ưu thiết kế tàu, nâng cao hiệu quả vận hành, tăng cường an toàn và giảm tác động môi trường.

GS. Daniel Pauly, Đại học British Columbia (Canada), nhà sáng lập dự án Sea Around Us và chuyên gia hàng đầu thế giới về sinh học thủy sản, quản lý và bảo tồn nguồn lợi biển - Ảnh: NVCC
Cải cách chính sách kinh tế để bảo vệ tương lai đại dương
Một vấn đề khác được đặt ra là chất lượng dữ liệu phục vụ quản lý, bảo tồn nguồn lợi thủy sản. Thông qua các nghiên cứu về sản lượng khai thác trên phạm vi toàn cầu, GS. Daniel Pauly, Đại học British Columbia (Canada), nhà sáng lập dự án Sea Around Us chỉ ra rằng thống kê tại nhiều quốc gia chưa phản ánh đầy đủ sản lượng từ nghề cá quy mô nhỏ và lượng cá bị đánh bắt nhưng sau đó loại bỏ.
Khoảng trống này có thể khiến quy mô khai thác thực tế bị đánh giá thấp, dẫn đến những nhận định thiếu chính xác về tình trạng nguồn lợi và khả năng phục hồi của hệ sinh thái biển. Vì vậy, cải thiện chất lượng thống kê là điều kiện quan trọng để xây dựng chính sách quản lý công bằng, hiệu quả.
Ngay cả khi đã có đầy đủ bằng chứng khoa học, việc bảo vệ đại dương vẫn đối mặt với một trở ngại lớn bởi những động lực kinh tế có thể tiếp tục khuyến khích khai thác quá mức, bất chấp các cảnh báo về suy thoái hệ sinh thái. Và làm thế nào để dung hòa giữa lợi ích kinh tế trước mắt và khả năng duy trì nguồn lợi biển trong dài hạn là câu hỏi trọng tâm trong các nghiên cứu của GS. Ussif Rashid Sumaila, chuyên gia kinh tế thủy sản tại Đại học British Columbia (Canada).
Theo GS. Sumaila, một trong những thay đổi căn bản cần được thúc đẩy là cách nhìn nhận giá trị kinh tế của đại dương. Thay vì coi bảo tồn biển là hoạt động tốn kém, mâu thuẫn với tăng trưởng, các quốc gia cần xem hệ sinh thái đại dương khỏe mạnh là nền tảng thiết yếu của sự thịnh vượng lâu dài.
Bốn hướng tiếp cận từ khoa học, công nghệ, dữ liệu đến chính sách kinh tế có mối liên hệ chặt chẽ, tạo nên góc nhìn liên ngành về các giải pháp bảo vệ và quản trị đại dương bền vững.
Thông qua việc kết nối các nhà khoa học, chuyên gia quốc tế với cộng đồng nghiên cứu, nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp, tọa đàm VinFuture 2026 kỳ vọng thúc đẩy đối thoại liên ngành, mở rộng hợp tác quốc tế và đưa các thành tựu khoa học vào ứng dụng thực tiễn, hướng tới một đại dương bền vững và ngành hàng hải thông minh.
Thu Giang
Nguồn: Báo Điện tử Chính phủ (baochinhphu.vn)
Link bài gốc: https://baochinhphu.vn/ai-va-cong-nghe-moi-mo-huong-kham-pha-bao-ve-dai-duong-102261119162334965.htm
Hotline