Tự chủ công nghệ vật liệu, nâng cao năng lực sản xuất đá nhân tạo cao cấp tại Việt Nam
Tin tức KH&CN trong nước 19-11-2026 13:31 1
Từ việc nghiên cứu làm chủ nguyên liệu đầu vào đến phát triển công nghệ chế tạo thiết bị và tự động hóa dây chuyền sản xuất, những kết quả nghiên cứu trong lĩnh vực vật liệu đá nhân tạo đang góp phần giảm phụ thuộc vào nguồn cung nhập khẩu, nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Giải bài toán phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu
Đá nhân tạo cao cấp là dòng vật liệu được sản xuất từ cốt liệu khoáng kết hợp với chất kết dính hữu cơ và các phụ gia chuyên dụng. Sản phẩm đòi hỏi quy trình công nghệ phức tạp, kiểm soát chặt chẽ từ khâu xử lý nguyên liệu, phối trộn đến tạo hình và hoàn thiện bề mặt.
Tại Việt Nam, trong giai đoạn đầu phát triển, hoạt động sản xuất đá nhân tạo cao cấp phụ thuộc đáng kể vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu, từ thạch anh tự nhiên, cristobalite đến nhựa polyester không no (PEKN). Điều này khiến doanh nghiệp chịu tác động từ biến động giá cả, chi phí vận chuyển và nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng. Đồng thời, việc phụ thuộc vào nguyên liệu thương mại cũng hạn chế khả năng chủ động điều chỉnh tính chất vật liệu theo yêu cầu riêng của công nghệ sản xuất.
Một trong những vấn đề kỹ thuật đáng chú ý là khả năng chịu bức xạ tử ngoại (UV) và độ bền thời tiết của nhựa PEKN. Các dòng nhựa thương mại thông thường có thể bị biến đổi màu sắc, suy giảm tính chất khi tiếp xúc lâu dài với điều kiện môi trường, ảnh hưởng đến chất lượng và phạm vi ứng dụng của sản phẩm.

Đá nhân tạo cao cấp là dòng vật liệu được sản xuất từ cốt liệu khoáng kết hợp với chất kết dính hữu cơ và các phụ gia chuyên dụng. Ảnh minh hoạ.
Thực tiễn này đặt ra yêu cầu nghiên cứu, phát triển nguồn nguyên liệu trong nước, đồng thời làm chủ công nghệ chế biến vật liệu và chế tạo thiết bị nhằm nâng cao tính chủ động trong sản xuất đá nhân tạo cao cấp.
Trong lĩnh vực chất kết dính, hướng nghiên cứu tập trung vào biến tính cấu trúc hóa học của nhựa PEKN nhằm cải thiện khả năng chịu UV và độ bền màu. Giải pháp được thực hiện thông qua thay thế một phần cấu tử anhydride phthalic (AP) bằng methyl hexahydrophthalic anhydride (MHHPA), kết hợp sử dụng hệ diol linh hoạt và kiểm soát chương trình nhiệt qua 5 giai đoạn.
Quy trình được nghiên cứu, triển khai trên quy mô sản xuất công nghiệp với công suất 25.000 tấn/năm. Kết quả cho thấy loại nhựa PEKN được cải tiến có khả năng chịu bức xạ UV và độ bền màu cao gấp hai lần so với nhựa thương mại thông thường. Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng chất kết dính, mở rộng khả năng ứng dụng của đá nhân tạo trong các điều kiện sử dụng khác nhau.
Bên cạnh đó, các hệ polymer khác cũng được nghiên cứu phát triển, trong đó có nhựa acrylic đóng rắn theo cơ chế gốc tự do và nhựa bio-vinylester có nguồn gốc từ dầu lanh. Những hướng nghiên cứu này góp phần đa dạng hóa hệ chất kết dính, từng bước đáp ứng yêu cầu phát triển các dòng vật liệu mới.
Đối với cốt liệu khoáng, việc nghiên cứu tận dụng nguồn cát trong nước để sản xuất cristobalite thay thế nguyên liệu nhập khẩu là một hướng đi đáng chú ý. Thông qua hệ thống tuyển rửa và tách quang, tạp chất chứa sắt được loại bỏ, đưa hàm lượng sắt xuống dưới 200 ppm. Sau đó, nguyên liệu được xử lý nhiệt kết hợp phụ gia kiềm ở nhiệt độ 1.450-1.600°C để chuyển hóa thành cristobalite.
Vật liệu thu được có độ trắng đạt khoảng 98,5%, đáp ứng yêu cầu về chất lượng cốt liệu trong sản xuất đá nhân tạo cao cấp. Việc chủ động nguồn cristobalite trong nước không chỉ góp phần giảm phụ thuộc nhập khẩu mà còn tạo điều kiện kiểm soát chất lượng nguyên liệu đầu vào.
Đáng chú ý, hướng nghiên cứu vật liệu sinh thái Bio-Quartz từ silica vô định hình, có hàm lượng SiO₂ khoảng 80%, cũng mở ra khả năng phát triển các dòng đá nhân tạo theo định hướng thân thiện hơn với môi trường. Vật liệu này được sử dụng để phát triển dòng sản phẩm ECO SURFACES, hướng tới đa dạng hóa sản phẩm và giảm thiểu những rủi ro liên quan đến bụi silic trong quá trình sản xuất, sử dụng.
Tự động hóa nâng cao năng lực chế tạo và chất lượng sản phẩm
Cùng với công nghệ vật liệu, nghiên cứu chế tạo thiết bị và tự động hóa có vai trò quan trọng trong nâng cao năng lực sản xuất đá nhân tạo. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào dây chuyền và thiết bị nhập khẩu, doanh nghiệp từng bước làm chủ thiết kế, chế tạo và tích hợp các hệ thống phục vụ sản xuất.
Các giải pháp được triển khai bao gồm tự thiết kế, nội địa hóa dây chuyền rung ép; tích hợp hệ thống điều khiển và giám sát trung tâm SCADA; ứng dụng robot công nghiệp 6 trục trong công đoạn tạo vân đá.
Việc ứng dụng các công nghệ này giúp kiểm soát chính xác hơn các thông số kỹ thuật trong quá trình sản xuất, nâng cao tính đồng nhất của sản phẩm, giảm sai lỗi và tối ưu hóa hiệu quả vận hành. Đặc biệt, công nghệ robot tạo vân cho phép mở rộng khả năng thiết kế bề mặt, tạo ra những sản phẩm có tính thẩm mỹ và đặc trưng riêng.

Việc ứng dụng các công nghệ này giúp kiểm soát chính xác hơn các thông số kỹ thuật trong quá trình sản xuất, nâng cao tính đồng nhất của sản phẩm, giảm sai lỗi. Ảnh minh hoạ.
Nhờ kết hợp giữa đổi mới vật liệu và tự động hóa sản xuất, các dòng đá nhân tạo mang thương hiệu VICOSTONE có thêm điều kiện để đa dạng hóa mẫu mã, nâng cao chất lượng và đáp ứng yêu cầu của những thị trường có tiêu chuẩn cao như Bắc Mỹ và châu Âu.
Bên cạnh mục tiêu nâng cao năng suất và chất lượng, việc sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm chất thải trong sản xuất cũng là một nội dung quan trọng trong quá trình đổi mới công nghệ.
Một số giải pháp kinh tế tuần hoàn được nghiên cứu, ứng dụng trong dây chuyền sản xuất đá nhân tạo, trong đó có hệ thống xử lý và tuần hoàn nước mài, cho phép tái sử dụng 100% lượng nước này. Giải pháp góp phần giảm nhu cầu khai thác, sử dụng nước mới và hạn chế lượng nước thải phát sinh.
Đối với chất thải rắn, bột đá phát sinh trong quá trình sản xuất được nghiên cứu tái chế thành nguyên liệu phục vụ sản xuất vật liệu xây dựng như gạch không nung geopolymer và vữa khô. Cách tiếp cận này giúp tận dụng nguồn tài nguyên thứ cấp, giảm lượng chất thải phải xử lý và nâng cao hiệu quả sử dụng nguyên liệu.
Cùng với đó, việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế về kiểm kê phát thải khí nhà kính tạo cơ sở để doanh nghiệp đánh giá, quản lý và từng bước giảm phát thải trong hoạt động sản xuất, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế xanh và mục tiêu Net Zero.
Từ nghiên cứu biến tính polymer, chế biến cốt liệu khoáng đến chế tạo thiết bị và ứng dụng tự động hóa, những kết quả đạt được cho thấy vai trò của khoa học và công nghệ trong giải quyết các bài toán thực tiễn của doanh nghiệp. Việc từng bước làm chủ các công nghệ cốt lõi không chỉ giúp nâng cao tính chủ động về nguyên liệu, thiết bị và quy trình sản xuất mà còn tạo nền tảng để phát triển các sản phẩm vật liệu có giá trị gia tăng cao.
Đây cũng là hướng đi có ý nghĩa đối với ngành công nghiệp vật liệu Việt Nam trong quá trình chuyển dịch từ gia công, lắp ráp sang nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Nguồn: Theo Cổng Thông tin điện tử Bộ Khoa học và Công nghệ (https://mst.gov.vn)
Link bài gốc: https://mst.gov.vn/tu-chu-cong-nghe-vat-lieu-nang-cao-nang-luc-san-xuat-da-nhan-tao-cao-cap-tai-viet-nam-197261118005724148.htm
Ngày đăng gốc: 19/11/2026
Hotline